Srbija na današnji dan 12. septembar

Simo Matavulj, veliki srpski književnik ::  političar, pozorišni i književni kritičar Milan Grol :: Savez lovačkih udruženja Kraljevine Srbije :: Bitka na Kajmakčalanu :: Proglašenje vaspostavljanja srpske Patrijaršije :: Dušan Matić, književnik ::  Predrag Milojević, novinar :: Mihailo Ćupović Ćupo, zlatiborski pesnik ::

                                                     12. septembar kroz istoriju

1185. - Umro je Andronik I Komnin, vizantijski car (*oko 1120.). U pobuni u vizantijskom Konstantinopolju svrgnut car Andronik I Komnin dok je se na presto popeo Isak II Anđeo čime je posle nešto više od veka vladavine svrgnuta i dinastija Komnina i zamenjena novom dinastijom Anđela.

Na fotografiji:  Smrt Andronika I Komnina na minijaturi iz 15. veka koja je ilustovala Istoriju savremenika događaja Gijoma Tirskog.

U pozadini se vidi stari i osakaćeni car koji je postavljen naopako na konja (u realnosti na kamilu) i vodan carigradskim ulicama. 

U prvom planu grupa žena čereči već polumrtvog bivšeg cara u znak odmazde zbog pogubljenja njihovih muževa.

Više: Biografija Andronika Komnina iz pera australijskog vizantologa Endrua Stouna, Andronik I Komnin

1852. - Rođen Simo Matavulj, veliki srpski književnik (Šibenik, 12. 09. 1852 - Beograd, 04. 03. 1908).

ŽIVOT. — Rođen je 31. avgusta 1852. u Šibeniku, u Dalmaciji, u staroj srpskoj šibeničkoj porodici, od oca trgovca. 

Naporedo je učio državnu osnovnu školu, gde je jezik bio talijanski, i srpsku, »rišćansku«, gde se predavalo na srpskom. U mestu rođenja je svršio i nižu gimnaziju. Posle očeve smrti, u oskudici, ode svome stricu Serafimu, igumanu manastira Krupe, i tu se neke četiri godine spremao za kaluđera. Ne osećajući volje za kaluđerski čin, ode u Zadar, na učiteljsku školu, koju svrši 1871.

Zatim, učiteljuje po srpskim selima severne Dalmacije, u Đevrekama i na Islamu, potom [1874] ide za učitelja talijanskog jezika pomorske škole u Herceg-Novome.

Srbija na današnji dan 8. septembar

Kralj Dušan Stefan Nemanjić :: episkop Visarion Pavlović :: Jovan Hadžić pisac ::  Dimitrije Stamenković ::  Karolj Ač književnik :: Želimir Žilnik, filmski reditelj :: FSL :: Republiku Srpsku i Muslimansko-Hrvatsks Federacija :: Studentski pokret Otpor ::Miodrag Vartabedijan Varta, akademski slikar

8. septembar kroz istoriju

1331. - Krunisan je srpski kralj Dušan Stefan Nemanjić (Zeta, oko 1308 — 20.12.1355).

Srpskog velmožu Dušana Stefana Nemanjića, sina kralja Stefana Dečanskog, arhiepiskop Danilo Drugi krunisao na državnom saboru u gradu Svrčin /u južnom delu Kosova/ u 23. godini života za kralja Srbije. 

Stefan Uroš IV Dušan — najmoćniji vladar iz srpske dinastije Nemanjića i prvi srpski car.

Za kralja krunisan 8. septembar 1331. godine u Svrčinu, za cara 16. april 1346. u Skoplju .

Za vladavine kralja, a potom cara Dušana, srpska srednjovekovna država dostiže svoj zenit: teritorijalno, ovaj potomak Stefana Nemanje bejaše osvojio "dve trećine Balaknskog poluostrva", "devet desetina vizantijskog carstva". U XIV veku, piše S. Ransimen, "car Stefan Dušan bio je možda najmoćniji vladalac u Evropi": pošto bejaše zauzeo Epir, Tesaliju, Etoliju i Akarnaniju, njegova država prostirala se "od Dunava do Korintskog zaliva, i od Jadrana do Jegejskog mora" (G. Ostrogorski). 

Vizantiji bejahu preostali jedino Trakija, skoro opustela i izmučena dugogodišnjim ratom, Solun i Carigrad. Poslednjih godina vladavine cara Dušana, njegova osnovna politička želja bila je osvajanje Carigrada. 

Srbija na današnji dan 7. septembar

 Kapetan Koča Anđelković :: narodni tribun  Vasa Pelagić :: Ljiljana Kontić, glumica :: izgradnja hidrocentrale "Đerdap" :: Dragoslav Rančić, novinar :: Međunarodna mirovna konferencija o Jugoslaviji :: Monika Seleš :: Patrijarh Irinej  u sedištu UN-a :: Festival MOMIN KRUG :: Spomen-ploča piscu i slikaru Momi Kaporu

 7. septembar kroz istoriju

1788. - Pogubljen Koča Anđelković (Panjevac, 1755 - Tekija, 07. 09. 1788), kapetan, vođa srpskih dobrovoljaca u  austrijsko- turskom ratu .

Kapetan Koča je prvi u Srbiji počeo borbu protiv turske vlasti, stvorivši slobodnu teritoriju u centralnoj Srbiji prozvanu po njemu Kočina krajina, koja je trajala od decembra 1787. do septembra 1788. godine.

Kako ocenjuju istoričari, iako je kratko trajala, ostavila je dubok trag na svest srpskog naroda i dala nadu za oslobođenje od turskog ropstva.

Koča bio kapetan austrijske vojske u austrijsko-turskom ratu, a Kočina krajina "ima izuzetan značaj ne samo u istoriji srpskog naroda, već i u evropskoj istoriji novog veka".

Kočina krajina bila je sastavni deo mnogo šireg evropskog sukoba, nego što se zna u našoj javnosti. To je, zapravo, bio sve evropski rat koji je trajao od 1778. do 1792. godine. U tom ratu učestovale su Velika Britanija, Danska, Švedska, Rusija, Austrija i Turska.

Glavne borbe Srba - dobrovoljaca i Turaka vodile na širokom području od Dunava do severnih granica Niške nahije.

Srbija na današnji dan 6. septembar

Bitka na Frigidu ::  Austrijanci preoteli Beograd od Turaka :: Petar Stojanović, kompoztior :: Bitka na Drini ili Drinska bitka ::  Pravoslavni bogoslovski fakultet :: Kralj Petar II Karađorđević :: Nada Dimić, narodni heroj :: Miloš Savković kniževnik :: Savezničko bombardovanje Leskovca :: Ljiljana Habjanović-Đurović, književnica :: Čedomir  Brašanac, književnik :: „Milenijumski samit UN“ :: Pesnička manifestacija “Brankovo kolo”

6. septembar kroz istoriju

394. — Bitka na Frigidu (danas Vipavi u Sloveniji) vođena je 5. i 6. septembra 394. između vojski Istočno Rimskog carstva i Zapadnog Carstva. 

Teodosije I predvodio je vojsku Istočnog Carstva, a Evgenije i magister militum Arbogast su bili na čelu vojske Zapadnog rimskog carstva.

Poraz Zapada je bio jedan od odlučujućih događaja rimske istorije: poslednji put u istoriji Rimskog carstva vlast nad čitavim Carstvom je ponovo bila u rukama jednog čoveka, Teodosija I.

 Što je možda još značajnije, Evgenijev poraz opredelio je bržu i pouzdaniju hristijanizaciju Zapada Bitka je bio poslednji pokušaj pagana da se suprotstave pobedi hrišćanstva. Pobeda istoka je takođe ubrzala propast rimske vojske na zapadu, što je ubrzalo propast Zapadnog rimskog carstva u celini.

Izvor: Wikipedia

1688. - Austrijanci su posle jednomesečne opsade preoteli Beograd od Turaka. Janičari su prethodno temeljno opljačkali grad i ukrcali plen na 500 lađa kojima su pobegli Dunavom. Posle pljačke Turci su spalili delove Beograda, kojem je veliku štetu nanelo i austrijsko bombardovanje.

Austrijska vojska pod komandom bavarskog kneza Maksimilijana Emanuela, uz pomoć srpskih dobrovoljaca, savladala je otpor Turaka i ušla u Beograd. Turci su ga ponovo zauzeli 1690.

Beograd je tri puta od Turaka osvajala Austrija (1688—1690, 1717—1739, 1789—1791), a Osmanlije su ga ponovo zauzimale, uz velika razaranja

Više: Turska i austrijska vladavina i oslobodjenje Beograda

Srbija na današnji dan: 5. septembar

Toma Vučić Perišić : : Jovan Ristić :: Srpska crtačka i slikarska škola :: Jevrem Grujić :: Prvi kongres srpskih lekara i prirodnjaka : :Vladan Radovanović :: Neutralnost Jugoslavije  :: Nikola Kojo :: Zaida Krimšamhalov

5. spetembar kroz istoriju

1842. - “Narodni predvoditelj” Toma Vučić Perišić stigao je pre u Kragujevac i 4. septembra na Metinom brdu razbio kneževu vojsku .

Toma Vučić Perišić (Barič, 1787/1788 — Beograd, 1859) učesnik  Prvog i Drugog srpskog ustanka, vojvoda, političar i pristalica politike Kneza Miloša za vreme Đakove 1825. i Miletine bune 1835. godine, a potom žestoki protivnik iste i ustavobranitelj. 

Ustav iz 1838. godine, kao i izvesni zakoni doneti tada, prouzrokovali su nemire u Kneževini. 

Ustavobraniteljska opozicija je u prvoj polovini 1839. godine toliko ojačala da je knez Miloš potražio rešenje radi njenog kršenja u podizanju tzv. Jovanove bune. Loše pripremljenu i još gore vođenu, ustavobranitelji su uspeli lako da je uguše, a njihov predvodnik Toma Vučić-Perišić je u Kragujevcu sakupio predstavnike 12 okruga (među njima i užičkog) i izvršio “izbor” narodnih poslanika za predstojeću skupštinu. 

Srbija na današnji dan: 3. septembar

Boj na Deligradu : : beogradski vezir Marašli Ali-paša : : Miloje M. Vasić, tvorac srpske arheološke nauke : : Prvi putnički voz Beograd-Niš : : Mirko Stojaković, matematičar : : oktroisani Ustav : : prve beogradske Međunarodne automobilske i motociklističke trke : : Slobodan Mašić : : Dragan Mance : :  Irena Kolesar : : Đorđe Sudarski Red

3. septembar koz istoriju

1806. - Boj na Deligradu u Prvom srpskom ustanku. Srbi su, u Prvom srpskom ustanku, kod Deligrada pobedili tursku vojsku, a vojvoda Stanoje Glavaš oslobodio je Prokuplje.

Za vreme turske ofanzive protiv ustanika 1806. godine, rumelijski valija Ibrahim-paša, sa oko 50.000 pešaka, mnogobrojnom konjicom i 14 topova i kumbara, nastupao je krajem juna od Niša ka Deligradu.

Borbe su vođene tokom celog leta, a prednja odeljenja turske vojske izbila su pred Deligrad 16. jula.

Ibrahim-paša je nekoliko nedelja svakodnevno pešadijom napadao srpska utvrđenja na Deligradu, pokušavajući da ih olakša obilaskom konjice i podilaženjem pomoću podzemnih hodnika, ali bez uspeha.

Krajem jula, srpski ustanici vojvode Petra Dobrnjca, kojima je u pomoć pritekao i Mladen Milovanović sa Topljaka, ispadom u tursku pozadinu, potukli su i pomoćne snage Šašit-paše.

Srbija na današnji dan: 2. septembar

Car Konstancije III :: Avram Petronijević :: Nikolaj Nikolajevič Rajevski :: Milica Babić :: Skender Kulenović :: Veljko Vlahović :: Dragoljub Raša Todosijević ::  prvu domaću TV drama :: Vladimir Bulatović - Vib :: Sergej Trifunović :: Vladimir Vitas :: Ratomir Vico

2. septembar kroz istoriju

421. - Umro je Konstancije III, zapadnorimski car rodom iz Naisa (današnjeg Niša).

Konstancije III je još jedan car rođen u Naisu. Imao je briljantne vojne pobede, obeležio je celu deceniju istorije Zapadnog rimskog carstva neposredno uoči njegove konačne propasti.

Srbija na današnji dan: 1. septembar

:: Ilarion Ruvarac ::  Udruženje pravoslavnih sveštenika :: Politika, Vladislav F. Ribnikar :: OFK Beograd :: Mihajlo Mitrović :: Miodrag-Mile Bogdanović :: Zakon o administrativnoj podeli Srbije :: Prva konferencija šefova država i vlada nesvrstanih zemalja :: Marakana :: JAT  :: Svetsko prvenstvo u kajaku i kanuu na mirnim vodama u Kazanju

1. septembar kroz istoriju 

1832. - Rođen je srpski istoričar i sveštenik Ilarion Ruvarac  (Sremska Mitrovica, 1.9.1832 - manastir Grgeteg, 8.8.1905), osnivač srpske kritičke istorijske škole, član Srpske kraljevske akademije.

Obavio je pionirski posao kritičkog istorijskog istraživanja, suzbijajući nenaučne postupke u proučavanju srpske istorije.

Bio je profesor i rektor Bogoslovije u Sremskim Karlovcima, a od 1882. arhimandrit fruškogorskog manastira Grgeteg.

Godine 1888. Srpska kraljevska akademija ga proglašava za jednog od prvih redovnih članova, a pre toga to je učinilo i Srpsko učeno društvo, preteča Srpske kraljevske akademije 1869.godine.Ovaj čin je predstavljao počast, ne samo za Ruvarca, već za celokupni srpski narod.

Iako je bio često osporavan i zbog svog nepokolebljivog stava zapadao u velike neprilike, Ruvarac je dobijao mnoga priznanja, tako je 2004. godine uvršten u spisak 100 najznamenitijih Srba.